Hayvanlarda ve İnsanlarda Üreme-2

tarafından Mesut MUTLU Bir Ptsi Mart 30, 2009 6:29 pm

[b][b]II. İNSANDA ÜREME SİSTEMİ[/b][/b]

[b][b]A. ERKEK ÜREME SİSTEMİ [/b][/b]

[b]İnsanda erkek üreme sistemi; testisler, epididimis, sperm kanalı, üretra ve yardımcı bezlerden meydana gelir.[/b]

[b]Erkek üreme hücresi olan spermlerin oluştuğu yerlerdir. Testisler
doğumdan kısa bir süre önce vücut yüzeyinden dışa doğru meydana gelen
bir kese içine geçerler.
[/b]

[b][/b]

[b][b]Şekil : Erkek Üreme Sistemi
[/b][/b]

[b]Testisler, hem spermleri oluşturur, hemde hormon salgılayarak gametleri olgunlaştırır.[/b]

[b][/b]

[b][b][b]B. DİŞİ ÜREME SİSTEMİ [/b][/b][/b]

[b][b]İnsanda dişi üreme sistemi; yumurtalıklar (ovaryum), yumurta
kanalı (fallopi tüpü), döl yatağı (rahim = uterus) ve vagina’dan
meydana gelir. [/b][/b]

[b][b]Yumurtalıklarda mayoz bölünmeyle oluşan yumurtalar, yumurta
kanalında döllenir. Döllenen yumurta rahime gelerek, burada duvara
tutunur ve gelişimini devam ettirir.
[/b][/b]

[b][b][/b][/b]

[b][b][b]Şekil : Dişi Üreme Sistemi
[/b][/b][/b]

[b][b]Üreme olayları hipofiz ve ovaryumlardan salgılanan hormonlarla denetlenir.[/b][/b]

[b][b][/b][/b]

[b][b][b][b]III. GELİŞME ve BÜYÜME[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]Döllenmiş yumurtadan ergin bir ferdin meydana gelmesi ile sonuçlanan olaylara [b]gelişme denir. Zigotun çok hücreli organizmaya gelişmesi, hücre bölünmesi, büyüme ve farklılaşma olayları ile birlikte yürür.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]Hücre bölünmesi, zigot teşekkülünden kısa bir süre sonra başlar. Bu bölünme mitozdur ve bütün hayat boyunca devam eder.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]Büyüme, canlı organizmayı oluşturan madde miktarı ve hücre sayısındaki artıştır.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]Farklılaşma, bölünme başlangıcında tek çeşit olan
hücreler, belirli bir görev yapmak üzere farklı hücre gruplarına
ayrılırlar. Böylece bir tek hücreden, çeşitli görevler yapmak üzere
özelleşmiş, birbirinden farklı hücreler meydana gelir.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][/b][/b]

[b][b][b][b]Gelişmenin Temel Olayları[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]Gelişmenin ilk devrelerinde zigotta görülen çok hızlı mitoz bölünmelere, blastula isimli embriyonun oluşmasına [b]“segmantasyon” denir. Zigottan mitoz bölünmelerle meydana gelen her hücreye blastomer denir.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]a. Morula Evresi : Döllenmiş yumurtanın segmantasyonla küçük hücreler kümesine dönüştüğü evredir.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]b. Blastula Evresi : İlk segmantasyonlarla hücre
sayısı arttıkça, bu hücre kitlesinin içinde bir boşluk meydana gelir.
Hücreler tek tabaka oluşturacak şekilde bu boşluğun çevresine
çekilirler. Blastula boşluğu adı verilen bu boşluk özel bir
sıvı ile doludur (birinci karın boşluğu). Dıştan bir sıralı hücre
tabakası ile çevrili ve içi sıvı dolu bu embriyo safhasına blastula denir.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]c. Gastrula Evresi : Blastula teşekkülünden kısa bir
süre sonra çevresel hücre küre hareketi ile hücre tabakasının bir
bölümü embriyonun alt ucundan içe doğru çökmeye başlar. Hücre göçü ile
birlikte iki veya üç tabakalı embriyonun oluşturduğu bu safhaya gastrulasyon, bu safhadaki embriyoya da gastrula denir.
[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b]Şekil : Omurgalılarda Zigotun Gastrulayı Oluşturması
[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]Çöken hücreler, embriyonun iç yüzeyini örterler bunlara [b]endoderm, dışta kalan hücre tabakasına da ektoderm denir. Hücrelerin ilk farklılaşması gastrula devresinde olur.
[/b][/b][/b][/b]

Sünger ve sölenterelerdeki gelişme gastrula safhasında kalır. Bu nedenle mezodermden gelişen yapılar yoktur.

[b][b][/b][/b]

[b][b][b]Gelişmekte olan embriyoda bir doku diğer bir dokunun belli yönde farklılaşmasını etkiler. Bu olaya [b]“embriyonik indüksiyon”
denir. Spemann semender embriyosu ile yaptığı deneyler sonucunda; sinir
sisteminin gelişebilmesi için sırt mezoderminin ektoderm tabakasını
uyarması gerektiğini göstermiştir. Doku ve organların bir kısmı
embriyonik indüksiyonla oluşabilir. Örneğin insanda göz çukurunun, göz
merceğinin, karaciğerin ve böbrek kanalının oluşması embriyonik
indüksiyonla olmaktadır.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][/b][/b]

[b][b][b][b]IV. HAYVANSAL DOKULAR[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]Şekil, görev ve yapı bakımından benzerlikleri olan hücrelerin bir araya gelerek oluşturdukları birliğe [b]doku denir.
[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]
[/b][/b][/b]

[b][b][b]Bütün dokular, zigotun mitozla bölünmesinden meydana
geldiği için, aynı kalıtsal bilgileri içerirler. Ancak, farklılaşma
sonucunda her dokunun işleyen genleri farklı hale gelmiştir.[/b][/b][/b]

[b][b][/b][/b]

[b][b][b][b]A. EPİTEL DOKUSU[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]Vücudun ve iç organların dış kısmını örten, vücut
boşluklarının tavanlarını döşeyen bir dokudur. Hücreleri arasında ara
madde çok az bulunur. Bütün doku, bağ dokusundan yapılmış bazal membran
(taban zarı) üzerinde bulunur.[/b][/b][/b]

[b][b][/b][/b]

[b][b][b][b]1. Örtü Epiteli[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b]Hücrelerinin şekli ve hücre tabakasının sayısına göre gruplara ayrılır.[/b][/b][/b]

[b][b][b][b]Yassı Epitel :Hücrelerinin genişlikleri
yüksekliklerinden çok fazladır. Kan damarlarının iç yüzü, yürek zarı,
akciğer zarı, karın boşluklarının iç yüzü bu hücrelerle kaplıdır.[/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b]Şekil : Bir Katlı Epitel Çeşitleri[/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b]Silindirik Epitel : Silindirik epitel hücreleri, omurgalıların solunum yolları, ince bağırsak, mide gibi organlarımızda bulunur.[/b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][b]Kübik Epitel : Küp şeklindeki hücrelerin yanyana sıralanmasıyla meydana gelir. Omurgalıların böbreklerinde ve tiroid bezinde bulunur.[/b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][b][b]Çok Tabakalı Epitel Dokusu: Çok miktarda
hücrenin üst üste gelmesiyle meydana gelir. Omurgalıların derisinde
bulunur. Bu epitel dokuda kan damarları bulunmaz; beslenmeleri bağ
dokuda bulunan kan damarları aracılığıyla difüzyonla olur. Hücreler
arası madde miktarı çok azdır.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]2. Salgı Epiteli[/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b]Salgı meydana getiren epitel hücreleridir. Salgı epiteli değişik gruplara ayrılır.[/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]a. Tek Hücreli Bezler : Basit, silindirik bir
epitel hücresinden meydana gelir. Salgı yapan bu hücrelere “goblet”
hücresi denir. Omurgalı canlıların solunum yollarında ve
bağırsaklarında bulunur. En çok mukus salgılarlar.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]b. Çok Hücreli Bezler : Birden fazla salgı yapan hücrelerden meydana gelir. Salgısını döktüğü yere göre ikiye ayrılır.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]Ekzokrin Bezler : Salgısını bir kanalla dışarıya boşaltan bezlerdir. Tükrük, ter, gözyaşı, karaciğer ve eşey bezleridir.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][b][b]Endokrin Bezler : Salgılarını doğrudan kana
veren bezlerdir. Bunların salgılarına hormon denir. Hipofiz, tiroid,
böbrek üstü bezleri bu gruba girer.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]3. Duyu Epiteli[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]Dış ortamdan gelen fiziksel, mekaniksel, kimyasal
ve optik uyarıları alıp özel bir potansiyel enerjiye çeviren
hücrelerdir. Canlılarda duyu organlarının yapısında bulunurlar. Burunda
bulunan [b]koku epiteli buna örnektir.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]B. BAĞ DOKUSU[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]Mezoderm tabakasından farklılaşan bağ dokusu,
organizmadaki çeşitli doku ve organları birbirini bağlar. Hücreler,
hücreler arası madde ve liflerden meydana gelir.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]1. Bağ Dokusu Hücreleri[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]Fibroblast hücreleri : Bağ dokusunun liflerini yapan en önemli hücrelerdir.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]Şekil : Bağ Dokusu Örnekleri[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]Mast hücreleri : Heparin salgılayarak kanın damar içerisinde akarken pıhtılaşmasını engellerler.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][b][b][b]Makrofaj hücreleri : Amip gibi yalancı ayaklar çıkartarak vücuda giren yabancı cisimleri ve bakterileri yutarlar.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]2. Hücreler Arası Madde[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b]Dokular içinde en çok ara madde bağ dokusunda bulunur. Genellikle glikoprotein yapısında olup şekilsizdir.[/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b]

[b][b][b][b][b][b][b]Yağ Dokusu : Özelleşmiş bir bağ dokusudur.
Yağ dokusu vücudun en büyük enerji deposudur. Kan kılcalları çok azdır.
Bu dokunun da hücreleri arasında küçük lifler vardır. Balina gibi
memelilerde derinin altındaki yağ dokusu, hayvanları soğuğa karşı korur.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]
[b][b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b]C. KIKIRDAK DOKUSU[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]Kıkırdak dokusu kıkırdak hücreleri (kondrosit)
ve hücrelerin arasını dolduran hücreler arası madde (kondrin) den
oluşur. Kondrositler birer kapsülle çevrilmişlerdir.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]Kıkırdak dokusunda kan damarları ve sinir hücreleri bulunmaz. Bundan dolayı, hücrelere besin ve oksijen difüzyonla ulaşır.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b]1. Hiyalin Kıkırdak[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b]Omurgalı hayvanların embriyolarında ve kıkırdaklı balıkların erginlerinde iskelet görevini yapar. [/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b][b]2. Elastik Kıkırdak[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b]Çok esnek bir yapısı vardır. Kulak kepçesindeki, ses tellerindeki ve östaki borusundaki kıkırdak buna örnektir.
[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b] [/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b]Şekil : Kıkırdak Çeşitleri
[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b][b]3. Lifli Kıkırdak[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

[b][b][b][b][b][b][b][b]Grimsi beyaz renklidir. Basınca ve çekilmeye
karşı dayanıklıdır. Zengin kollagen lif ihtiva eder. Uzun kemiklerin
eklem yerlerinde bulunur. Ara maddesi ve hücre sayısı azdır.[/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b][/b]

Kan, sinir, kemik ve kas şeklindeki hayvansal dokular ilgili sistem içerisinde anlatılacaktır.